TUNGUTÆKNIMENNTUN

"Eitt stærsta vandamál sem Íslendingar standa frammi fyrir ef þeir ætla að hefja öflugt og markvisst starf á sviði tungutækni er skortur á fólki með menntun, reynslu og þekkingu á þessu sviði“ segir í skýrslu starfshóps um tungutækni (bls. 29).

Fram til haustsins 2002 hafði lítið sem ekkert verið fengist við kennslu og rannsóknir á þessu sviði. Innan íslensku og almennra málvísinda við Háskóla Íslands hafa einstöku sinnum verið haldin námskeið um tölvur og tungumál, en því fer fjarri að þar hafi verið um skipulagðar námsleiðir að ræða. Enginn íslenskur málfræðingur hafði svo að heitið geti fengist við rannsóknir á sviði tungutækni. Þess eru fáein dæmi að íslenskir stúdentar í tölvunarfræði og rafmagns­verkfræði hafi unnið lokaverkefni sem falla undir tungutækni, en ekki er vitað til að neinn þeirra hafi haldið áfram námi eða rannsóknum á því sviði fyrir 2002.

Hér er mikilvægt að hafa í huga að enda þótt skammt sé síðan tungutækni varð að iðnaði í grannlöndum okkar styðst það starf við margra ára rannsóknir og kennslu á háskólastigi. Í enskumælandi löndum er Computational Linguistics víða sérstök grein í háskólum, en einnig sums staðar innan málvísindadeilda eða tölvunarfræðideilda. Svipuðu máli gegnir um Komputerlinguistik í þýskumælandi löndum, datalingvistik á Norðurlöndum o.s.frv. Mikill vöxtur hefur verið í þessum greinum á undanförnum árum. Vitaskuld er beint samband milli þenslunnar á þessi sviði í háskólum og hinnar öru þróunar sem hefur verið í tungutækni sem iðngrein sem veltir háum fjárhæðum. Þörf atvinnulífsins fyrir fólk með menntun á þessu sviði hefur stóraukist, og þar með vilji yfirvalda til að efla slíka kennslu á háskólastigi.

En um leið hafa áherslur í kennslunni breyst. Í stað þess að þessi fræði séu fyrst og fremst stunduð sem hefðbundin akademísk grein hefur áherslan færst yfir á hagnýtingu þeirra í ýmiss konar tækjum og tólum; leiðréttingarforritum, vélrænum þýðingum, hjálpartækjum fyrir fatlaða o.s.frv. Þessar breyttu áherslur endurspeglast í þeim heitum sem nú eru höfð yfir kennslugreinar á þessu sviði í mörgum háskólum grannlandanna. Við hliðina á Computational Linguistics, datalingvistik o.s.frv. er nú komið Language Technology, sprogteknologi o.þ.h.

Haustið 2002 hófst kennsla í tungutækni til meistaraprófs við íslenskuskor Háskóla Íslands. Um var að ræða þverfaglegt 60 eininga nám þar sem teknir voru inn nemendur bæði með BA-próf í hugvísindagreinum (almennum málvísindum, íslensku og erlendum tungumálum) og BS-próf í raungreinum (tölvunarfræði, rafmagns- og tölvuverkfræði o.fl.). Þótt námið væri vistað innan íslenskuskorar tóku nemendur einnig námskeið í tölvunarfræðiskor og fleiri skorum Háskólans.

Nemendur voru teknir inn í tungutækninámið tvö ár í röð, 2002 og 2003. Enginn hefur verið tekinn inn í námið síðan, en stefnt er að því að endurvekja það í breyttri mynd haustið 2007, í samstarfi Háskóla Íslands og Háskólans í Reykjavík og með samvinnu við NGSLT. Upplýsingar um þetta nám er að finna á næstu síðu, en þeim sem hafa áhuga á því er bent á að hafa samband við Eirík Rögnvaldsson eða Hrafn Loftsson.

Á næstu síðu er að finna upplýsingar um þetta nám, og þar á eftir koma upplýsingar um tungutækninám annars staðar á Norðurlöndum. Einnig er hægt að leita að upplýsingum um tungutækninám á Norðurlöndum með því að nota leitarvélina hér til hægri. Undir Tungutækni á netinu má finna krækjur í yfirlit um tungutækninám í einstökum ríkjum á Norðurlöndum og í Eystrasaltslöndunum.